Otyłość a inne schorzenia

Otyłość a inne schorzenia

Otyłość nie zawsze wynika z zaburzeń łaknienia i odżywiania

otylosc.jpg

 

Nie zawsze trudności związane z utrzymaniem prawidłowej wagi ciała jednoznacznie wiążą się z nieprawidłowymi nawykami żywieniowymi i brakiem ruchu, czy też aktywności fizycznej. Bywa tak, że mimo, iż nasze dziecko, lub my sami- dorośli przykładamy należytą wagę do zachowania odpowiednich pór posiłków, ze starannością dobieramy sobie i naszym pociechom dietę, a także dobieramy liczne zajęcia sportowe – doświadczamy tego, że nasze ciało nie jest posłuszne- tyje ponad miarę- nieadekwatnie do spożywanych pokarmów.

Wielu z nas nie może  pozbyć się nadwagi pomimo stosowania diet i wysiłku fizycznego. Otyłość bowiem niekoniecznie może być spowodowana niewłaściwym trybem życia i odżywiania. Czasem zrzucenie kilku kilogramów uniemożliwia poważna choroba metaboliczna, genetyczna lub zaburzenia hormonalne. Warto zapoznać się z objawami kilku podstawowych schorzeń, które mogą utrudniać utrzymywanie prawidłowej wagi ciała.

 By zostało podjęte specjalistyczne leczenie umożliwiające powrót do zdrowia potrzebna jest diagnoza medyczna wsparta diagnozą biochemiczną, oraz specjalistycznymi metodami diagnostycznymi takimi jak RM, USG, RTG i inne.

Zanim więc rozpoczniesz kolejną dietę, lub zapiszesz swe dziecko na kolejne zajęcia sportowe, by spowodować zrzucenie kilu/kilkunastu zbędnych kilogramów- przeczytaj o wybranych schorzeniach, które mogą powodować nadwagę i rozważ ewentualną wizytę u lekarza rodzinnego.

Oto kilka najczęściej spotykanych schorzeń przyczyniających się do powstawania otyłości i nadwagi:

 

Nadczynność lub niedoczynność tarczycy

Tarczyca to ważny gruczoł. Poprzez wydzielanie odpowiednich hormonów steruje pracą wielu narządów. Hormony tarczycy są odpowiedzialne za regulację metabolizmu. Każde zaburzenie w działaniu tarczycy może mieć wpływ na wygląd naszej sylwetki i wagę ciała. Nadczynność tarczycy wywołuje głównie chudnięcie i przyspiesza spalanie tłuszczów. Natomiast niedoczynność tego gruczołu powoduje obniżenie się tempa przemiany materii, a co za tym idzie łatwiejsze przybieranie na wadze. Niedoczynność tarczycy można wykryć za pomocą pomiaru poziomów hormonów TSH, fT3, fT4. Jeśli pomimo diet i aktywności fizycznej masz trudność w zmniejszeniu  swojej wagi, w pierwszej kolejności należy zbadać, czy tarczyca działa poprawnie. Szczególną uwagę powinny zwrócić na diagnostykę osoby, w których rodzinie występują choroby tego narządu.

 

Rzekoma niedoczynność przytarczyc

Schorzenie genetyczne, które także  powoduje zaburzenia w metabolizmie. Objawy choroby to niedoczynność tarczycy, niedorozwój płciowy, niski wzrost, otyłość, skrócenie kości. Przyczyną choroby jest wada w receptorach dla parathormonu, hormonu produkowanego przez przytarczyce.

 

Zespół Cushinga

To kolejne zaburzenie wywołane podwyższonym poziomem kortyzolu we krwi. Choroba może być spowodowana przez guzy kory nadnerczy. Najczęstszą przyczyną występowania zespołu Cushinga jest długotrwałe podawanie glikokortykosterydów w leczeniu innych chorób. Choroba może być także wynikiem wzrostu guza przysadki. Objawy to głównie otyłość, trądzik, hirsutyzm, zaburzenia miesiączkowania, nadciśnienie tętnicze, osteoporoza, nietolerancja glukozy, karłowatość. Leczenie polega głównie na usunięciu guza, który jest odpowiedzialny za wzrost poziomu kortyzolu.

 

Zespół wielotorbielowatych jajników

To schorzenie dotyczące nawet 15% kobiet. Choroba jest spowodowana przez nadmierne wydzielanie męskich hormonów płciowych, głównie testosteronu oraz przez nadmierne uwalnianie hormonu luteinizującego (LH) lub wysoki poziom insuliny we krwi. Objawy choroby to głównie rzadkie owulacje lub brak owulacji, niepłodność, nadmierne owłosienie, nadmiar androgenów i wiele powiększonych pęcherzyków w jajniku widocznych w obrazie USG. Chorobie często towarzyszy otyłość i trudność w zrzuceniu zbędnych kilogramów. Natomiast schudnięcie ułatwia leczenie choroby i łagodzi objawy. Chorobę diagnozuje się za pomocą badań hormonalnych oraz badania ginekologicznego i USG.

 

Hiperinsulinizm

Jest spowodowany zbyt wysokim poziomem wydzielania insuliny przez trzustkę. Zwiększony poziom insuliny jest ściśle powiązany z nadwagą. Zadaniem insuliny jest obniżanie poziomu glukozy we krwi po zakończeniu trawienia i wchłaniania pokarmu. Jej nadmiar powoduje zaburzenie metabolizmu, co może mieć poważne konsekwencje dla organizmu. Osoby, które mają za wysokie BMI i problemy ze schudnięciem powinny zbadać poziom insuliny i cukru we krwi. W leczeniu hiperinsulinizmu ważną rolę odgrywa odpowiednia dieta.

 

Otyłość często towarzyszy depresji

Poczucie przygnębienia i rozbicia, które często są objawem depresji mogą znacznie utrudnić schudnięcie. Depresja to ciężka choroba, której nierzadko towarzyszy brak chęci do aktywności fizycznej, co dodatkowo utrudnia leczenie otyłości. Z kolei niektóre leki stosowane w leczeniu depresji mogą przyczyniać się do wzrostu wagi. Dobrze dobrane leki antydepresyjne ułatwiają leczenie otyłości.

 

Czynniki genetyczne

Mogą odgrywać rolę w powstaniu otyłości lub zwiększać podatność na jej rozwój. Otyłość może być objawem chorób genetycznych takich jak: zespół Pradera-Williego, zespół Laurence'a-Moona-Biedla, zespół Cohena oraz zespół Carpentera. Mutacje w jednym genie lub w wielu genach powodują zwiększone odkładanie się tkanki tłuszczowej w organizmie. Nadmierny obwód brzucha (88 cm u kobiet i ponad 102 cm u mężczyzn), nadciśnienie, podniesiony poziom cholesterolu i trójglicerydów oraz BMI ponad 30 opisują schorzenie zwane zespołem metabolicznym X. Zespół metaboliczny X wiąże się z podwyższonym ryzykiem chorób układu krążenia i rozwojem cukrzycy. Główną metodą leczenia zespołu jest odpowiednia dieta, zwiększenie aktywności fizycznej. W skrajnych przypadkach konieczne jest farmakologiczne leczenie otyłości.

 

Niedobór hormonu wzrostu

Hormon wzrostu jest produkowany przez komórki przedniego płata przysadki mózgowej. Głównym działaniem hormonu jest pobudzanie wzrostu masy ciała i wzrostu chrząstek kości. Hormon ten wpływa na metabolizm całego ciała przyspieszając rozkład tłuszczów. Nadmierne wydzielanie tego hormonu powoduje gigantyzm, a niedobór karłowatość i otyłość.

 

Leki

Stosowane w leczeniu padaczki oraz leki psychotropowe mogą zwiększać łaknienie i powodować otyłość. Częstym problemem jest zrzucenie kilku kilogramów podczas terapii hormonalnej lub stosowania hormonalnej antykoncepcji. Niektóre leki zawierające hormony mogą zwiększać łaknienie i utrudniać odchudzanie.

Trudności w utrzymywaniu prawidłowej wagi ciała zawsze powinny wywoływać w nas refleksję i zastanowienie, prowokować do pytania i szukania odpowiedzi: co jest przyczyną nadwagi i jak jej zapobiegać.

Ważne jest, by zwrócić się z zapytaniem o możliwe przyczyny nadwagi
 i z prośbą o skierowanie na badania podstawowe do lekarza pediatry (w przypadku dzieci) i lekarza rodzinnego (dorośli). Praca z psychologiem/ terapeutą może być bardzo pomocna tak dla chorego, jak i jego rodziny. Życie z chorobą, zwłaszcza przewlekłą, czy też nieuleczalną niesie wiele frustracji i wiąże się z przeżywaniem wielu nieprzyjemnych uczuć. Nie jest jednak niemożliwe. Warto korzystać z dobrodziejstw współczesnej diagnostyki medycznej, ze wsparcia psychologicznego, podjąć współpracę z poleconym przez lekarza dietetykiem i rehabilitantem. Kluczowe w leczeniu staje się leczenie przyczyn nadwagi, a nie jej samej, jako objawu.

 

Opracowanie: Agnieszka Skołyszewska